Jak sprawdzić, czy Twój telefon jest na podsłuchu i jak temu zaradzić

Podsłuchiwanie telefonów i cyfrowa inwigilacja to zjawiska, które w ostatnich czasach budzą coraz większe obawy, jednak odpowiednio wczesne dostrzeżenie sygnałów ostrzegawczych może pomóc Ci chronić swoją prywatność. Gwałtowne rozładowywanie się baterii, nietypowa aktywność urządzenia w trybie bezczynności lub nieznane aplikacje mogą wskazywać na to, że ktoś monitoruje Twój telefon.

W tym poradniku wyjaśniamy, jak zidentyfikować oznaki podsłuchu zarówno w systemie Android, jak i na iPhonie – od użycia kodów diagnostycznych po sprawdzenie ustawień przekierowywania połączeń. Dowiesz się z niego również, jak usunąć potencjalne oprogramowanie szpiegujące (spyware) i jak zabezpieczyć telefon przed przyszłymi zagrożeniami. Po lekturze naszego poradnika będziesz wiedział, jak wykryć, potwierdzić i skutecznie zareagować na ewentualną inwigilację.

Oznaki wskazujące, że Twój telefon może być na podsłuchu

Jeśli bezpieczeństwo Twojego urządzenia zostało naruszone, możesz zauważyć dziwne zmiany w jego działaniu, które wykraczają poza zwykłe, nieszkodliwe błędy systemowe. Oto kluczowe symptomy, na które należy zwrócić uwagę:

• Nadzwyczajnie szybkie zużycie baterii lub przegrzewanie urządzenia: programy szpiegujące często działają w tle, wyczerpując baterię i sprawiając, że telefon rozgrzewa się nawet wtedy, gdy go nie używasz. Kolejnym sygnałem ostrzegawczym mogą być przypadki spowolnienia systemu lub opóźnienia (lagi) podczas przełączania się między aplikacjami.
• Niewyjaśnione skoki zużycia danych: jeśli zauważysz nagły wzrost transferu danych, którego nie potrafisz powiązać z własną aktywnością, może to być spowodowane przez aplikacje szpiegowskie wysyłające Twoje informacje do osób trzecich.
• Dziwne zachowanie w trybie bezczynności: jeśli Twój telefon samoczynnie się podświetla, restartuje lub wydaje niepożądane dźwięki bez Twojej ingerencji, może to oznaczać, że reaguje na zdalnie wydawane polecenia.
• Opóźniony lub wydłużony czas wyłączania urządzenia: telefony znajdujące się pod obserwacją mogą wyłączać się dłużej, ponieważ ukryte procesy oprogramowania szpiegującego miewają problemy z zakończeniem działania.
• Nieznane aplikacje lub ikony: nowa aplikacja, której instalowania sobie nie przypominasz, może być programem szpiegującym udającym zwyczajne, nieszkodliwe narzędzie. Regularnie przeglądaj listę zainstalowanych aplikacji, zwłaszcza jeśli zauważyłeś, że Twoje urządzenie nagle zaczęło wolniej pracować.
• Dziwne wiadomości tekstowe z symbolami lub cyframi: wiadomości wypełnione pozornie losowymi znakami mogą być komendami wysyłanymi przez spyware w celu zdalnego przejęcia kontroli nad Twoim urządzeniem.
• Strony internetowe lub aplikacje, które budzą podejrzenia: jeśli znane Ci strony ładują się niepoprawnie lub przekierowują do dziwnych witryn, możesz mieć do czynienia z ingerencją w sygnał lub przechwytywaniem danych.
• Samoistne aktywowanie się kamery lub mikrofonu: jeśli dioda kamery lub mikrofon włączają się bez Twojej zgody, może to oznaczać, że ktoś wykorzystuje te funkcje, aby Cię szpiegować.

Jak sprawdzić, czy Twój telefon jest na podsłuchu

Samo zauważenie dziwnego zachowania urządzenia nie musi jeszcze oznaczać, że jest ono monitorowane. Możesz jednak skorzystać z kilku prostych narzędzi wbudowanych w systemy Android i iOS na iPhonie, aby spróbować poznać przyczynę nietypowej aktywności i wykryć oprogramowanie szpiegujące, które może ukrywać się na Twoim urządzeniu.

1. Sprawdź ustawienia przekazywania połączeń

Przekazywanie połączeń przekierowuje przychodzące rozmowy na inny numer telefonu. Napastnicy mogą wykorzystać programy szpiegujące lub fizyczny dostęp do Twojego urządzenia, aby skonfigurować przekierowanie bez Twojej wiedzy. W ten sposób mogą odbierać Twoje połączenia na urządzeniu, które kontrolują.

Jeśli funkcja ta jest aktywna, a Ty jej nie ustawiałeś, może to świadczyć o inwigilacji.

W systemie Android

Wszystkie poniższe kroki zostały przedstawione na przykładzie telefonu Xiaomi z najnowszą wersją systemu HyperOS, choć proces ten powinien wyglądać podobnie na większości urządzeń z Androidem. Dotyczy to każdej instrukcji dla systemu Android w tym artykule.

1. Otwórz aplikację Phone (Telefon).
   
2. Wejdź w Settings (Ustawienia).
   
3. Wybierz Calling accounts (Konta telefoniczne).
   
4. Wybierz Call-forwarding settings (Przekierowanie połączeń).
   
5. Przejrzyj listę numerów i usuń te, których nie rozpoznajesz.
   

Na telefonie iPhone

1. Otwórz Settings (Ustawienia) i przejdź do Apps (Aplikacje).
   
2. Wyszukaj Phone (Telefon).
   
3. Wybierz Call Forwarding (Przekazywanie połączeń).
   
4. Jeśli pojawi się numer, którego nie rozpoznajesz, przesuń suwak Call Forwarding (Przekazywanie połączeń) do pozycji wyłączonej.
   

Dowiedz się więcej: do przekierowania czyichś połączeń mogą również zostać wykorzystane luki w zabezpieczeniach związane z roamingiem i/lub siecią SS7 (Signalling System No. 7 – zbiór telefonicznych protokołów sygnalizacyjnych). Atakujący mogą dzięki temu podsłuchiwać rozmowy telefoniczne ofiary, przechwytywać jej wiadomości SMS oraz śledzić jej lokalizację. Metody te nie powodują żadnych widocznych objawów złośliwej aktywności na zaatakowanym telefonie. Warto jednak zaznaczyć, że takie ataki należą do rzadkości, ponieważ wymagają posiadania mocno wyspecjalizowanego sprzętu.

2. Użyj kodów diagnostycznych MMI

Kody MMI (Man-Machine Interface) mogą pomóc Ci sprawdzić ukryte ustawienia przekierowania połączeń.

• Wybierz na telefonie numer *#21#, aby sprawdzić, czy Twoje rozmowy, wiadomości lub dane są przekierowywane. Ten kod sprawdza status bezwarunkowego przekierowania połączeń w większości sieci GSM (Global System for Mobile Communications).
  
• Z kolei po wybraniu numeru *#62# dowiesz się, dokąd przesyłane są Twoje połączenia, gdy telefon jest nieosiągalny (na przykład gdy jest wyłączony lub znajduje się poza zasięgiem).
  

Jeśli którykolwiek z kodów ujawni przekierowanie na numery, których nie rozpoznajesz, może to wskazywać na podejrzaną aktywność, choć nie musi to jednoznacznie oznaczać, że Twój telefon jest na podsłuchu. Niektórzy dostawcy telefonii komórkowej używają przekierowania połączeń do obsługi poczty głosowej lub innych legalnych usług, dlatego zawsze w pierwszej kolejności zweryfikuj dany numer u swojego operatora.

3. Przeskanuj swoje urządzenie pod kątem spyware i malware

Oprogramowanie szpiegujące często ukrywa się w procesach działających w tle lub w zakamuflowanych aplikacjach. Przeprowadzenie pełnego skanowania systemu może pomóc Ci wykryć i usunąć takie zagrożenia.

W systemie Android możesz użyć funkcji Google Play Protect, aby przeskanować zainstalowane aplikacje i sprawdzić je pod kątem potencjalnie szkodliwego działania. Google Play Protect skanuje wszystkie aplikacje na urządzeniu (niezależnie od ich pochodzenia) i może wysyłać ostrzeżenia lub usuwać problematyczne programy. Otwórz aplikację Google Play Store (Sklep Google Play), dotknij ikony swojego profilu, wybierz Play Protect i stuknij Scan (Skanuj).

Jeśli chodzi o iPhone’a, trudniej jest go zainfekować, chyba że zdejmie się z niego fabryczną blokadę w procesie zwanym jailbreaking. Jailbreaking tworzy więcej luk, które mogą być wykorzystane przez cyberprzestępców do zainstalowania złośliwego oprogramowania.

Dowiedz się więcej: zapoznaj się z naszymi szczegółowymi poradnikami na temat spyware i malware.

4. Poszukaj uprawnień przyznanych nieznanym aplikacjom

Programy szpiegujące, choć także legalne aplikacje, często żądają większego dostępu niż faktycznie potrzebują. Z biegiem czasu możesz zacząć przyznawać programom uprawnienia bez świadomości występującego ryzyka, pozwalając im na nagrywanie dźwięku, śledzenie Twojej lokalizacji lub korzystanie z kamery.

W systemie Android

1. Otówrz Settings (Ustawienia)i przejdź do Permissions (Uprawnienia).Możesz wpisać tę nazwę w oknie wyszukiwania, aby szybciej ją znaleźć.
   
2. Przejrzyj kategorie takie jak Microphone (Mikrofon), Camera (Aparat), and Location (Lokalizacja) i revoke access (cofnij dostęp) aplikacjom, które nie wymagają tych funkcji.
   

Dowiedz się więcej: jeśli chcesz uzyskać więcej wskazówek dotyczących prywatności, sprawdź, które ustawienia Androida warto wyłączyć.

Na telefonie iPhone

1. Otwórz Settings (Ustawienia) i przejdź do Privacy & Security (Prywatność i ochrona).
   
2. Wybierz Location Services (Usługi lokalizacji)lub przewiń w dół do ustawień takich jak Microphone (Mikrofon)i Camera (Aparat), aby zobaczyć, które aplikacje mają do nich dostęp.
   
3. Toggle permissions off (Wyłącz uprawnienia)dla aplikacji, których nie używasz lub którym nie ufasz.

Przeglądanie tych uprawnień raz na jakiś czas pomoże Ci wyłapać aplikacje, które nie powinny mieć nadmiernej kontroli nad Twoim urządzeniem. Odebranie niepotrzebnego dostępu ogranicza ilość danych, jakie aplikacja może gromadzić, a tym samym zmniejsza ryzyko sekretnej inwigilacji.

Jak powstrzymać kogoś przed podsłuchiwaniem Twojego telefonu

Jeśli podejrzewasz, że jesteś inwigilowany, możesz podjąć szereg kroków, aby temu zaradzić.

1. Uruchom telefon ponownie w trybie awaryjnym

Tryb awaryjny to narzędzie diagnostyczne, które tymczasowo wyłącza wszystkie aplikacje zewnętrznych dostawców i uruchamia jedynie aplikacje systemowe, które były fabrycznie zainstalowane na Twoim telefonie. Ułatwia to sprawdzenie, czy nietypowe zachowanie urządzenia jest spowodowane przez oprogramowanie szpiegujące lub inne złośliwe programy.

Jeśli w trybie awaryjnym Twój telefon nagle zacznie działać normalnie (bez przegrzewania się, gwałtownego rozładowywania baterii itp.), jest to wyraźny sygnał, że winowajcą jest jedna z zainstalowanych przez Ciebie aplikacji. Po wyjściu z trybu awaryjnego możesz po kolei odinstalowywać podejrzane aplikacje, aż problem zostanie rozwiązany.

Instrukcja uruchomienia trybu awaryjnego na telefonie z Androidem

1. Naciśnij i przytrzymaj przycisk zasilania, aż pojawi się menu opcji zasilania.
2. Dotknij i przytrzymaj opcję Power off (Wyłącz); po chwili powinien pojawić się komunikat typu Reboot to safe mode (Uruchom ponownie w trybie awaryjnym).
3. Stuknij OK. Telefon uruchomi się ponownie w trybie awaryjnym.
4. Teraz sprawdź, czy dziwne zachowania ustąpiły.
5. Aby wyjść z trybu awaryjnego, uruchom telefon ponownie w normalny sposób.

Uwaga: na niektórych urządzeniach tryb awaryjny aktywuje się poprzez przytrzymanie przycisku głośności podczas uruchamiania systemu lub za pomocą innych metod. Jeśli nie jesteś w stanie samodzielnie znaleźć tej opcji, skontaktuj się z pomocą techniczną producenta urządzenia.

Instrukcja uruchomienia trybu awaryjnego na telefonie iPhone

iPhone’y nie oferują natywnego systemowego trybu awaryjnego na urządzeniach bez zdjętej fabrycznej blokady. Na iPhonie możesz natomiast ograniczyć działanie aplikacji w tle, aby zmniejszyć szanse na to, że ukryte programy będą działać niezauważone:

1. Otwórz Settings (Ustawienia) i przejdź do General (Ogólne).
   
2. Wybierz Background App Refresh (Odświeżanie aplikacji w tle).
   
3. Aby wyłączyć tę funkcję dla konkretnych aplikacji, przesuń przełącznik obok każdej z nich. Aby wyłączyć ją całkowicie, dotknij ponownie Background App Refresh (Odświeżanie aplikacji w tle) i wybierz Off (Wyłączone).
   

Jeśli wyłączenie odświeżania w tle doprowadzi do poprawy wydajności sprzętu (lub ustąpienia podejrzanych objawów), sugeruje to, że jedna z aplikacji mogła działać złośliwie bez Twojej wiedzy.

2. W razie potrzeby przywróć ustawienia fabryczne

Jeśli złośliwe lub szpiegujące aplikacje nadal są obecne na urządzeniu, przywrócenie ustawień fabrycznych pozwoli mu powrócić do czystego, pierwotnego stanu poprzez usunięcie wszystkich aplikacji i danych pochodzących od zewnętrznych dostawców. Pamiętaj jednak, aby najpierw zrobić kopię zapasową ważnych plików, ponieważ proces ten nieodwracalnie usunie całą zawartość Twojego telefonu.

W systemie Android

1. Otwórz Settings (Ustawienia).
2. Przejdź do About phone (O telefonie).
   
3. Przewiń w dół i wybierz Factory reset (Przywrócenie ustawień fabrycznych).
   
4. Stuknij opcję Erase all data (Wyczyść wszystkie dane).
   
5. Potwierdź swój wybór i poczekaj na zakończenie procesu resetowania.

Na telefonie iPhone

1. Otwórz Settings (Ustawienia) i przejdź do General (Ogólne). Wybierz Transfer or Reset iPhone (Przenieś zawartość lub wyzeruj).
   
2. Stuknij opcję Erase All Content and Settings (Wymaż zawartość i ustawienia).
   
3. Wprowadź swój kod zabezpieczający lub hasło Apple ID, jeśli zostaniesz o to poproszony, a następnie potwierdź reset.

3. Usuń podejrzane aplikacje i pliki

Poszukaj aplikacji, których instalowania nie pamiętasz, zwłaszcza tych o niewiele mówiących ikonach lub nazwach. W celu skasowania naciśnij i przytrzymaj ikonę aplikacji, a następnie wybierz Remove App (Usuń aplikację) lub podobny przycisk. Niektóre telefony z Androidem mogą nie mieć opcji odinstalowania w tym menu, ale nadal powinieneś mieć stąd dostęp do ustawień aplikacji, aby móc usunąć ją z urządzenia.

Dowiedz się więcej: jeśli chcesz uzyskać dodatkową pomoc w usuwaniu złośliwych aplikacji, zobacz jak usunąć malware z systemu Android.

4. Regularnie aktualizuj oprogramowanie telefonu

Odpowiednio częste aktualizowanie oprogramowania to jedna z najprostszych, a zarazem najskuteczniejszych metod obrony przed spyware. Aktualizacje często naprawiają luki w zabezpieczeniach, które atakujący mogliby wykorzystać do zdalnej instalacji lub obsługi aplikacji szpiegujących.

W systemie Android

1. Otwórz Settings (Ustawienia) i przejdź do About phone (O telefonie).
2. Stuknij firmware version (wersja oprogramowania systemowego).
   
3. Przewiń w dół i stuknij Check for updates (Sprawdź aktualizacje). Jeśli nowa wersja jest dostępna, stuknij Download update (Pobierz aktualizację).
   

Na telefonie iPhone

1. Otwórz Settings (Ustawienia) i przejdź do General (Ogólne).
2. Stuknij opcję Software Update (Uaktualnienia).
   
3. Jeśli aktualizacja jest dostępna, wybierz Update Now (Uaktualnij teraz).
   

5. Zgłoś problem operatorowi komórkowemu lub organom ścigania

Jeśli wykryjesz oznaki, że Twój telefon może być na podsłuchu, powinieneś rozważyć podjęcie następujących kroków:

• Skontaktuj się ze swoim operatorem sieci komórkowej i zgłoś podejrzane działanie urządzenia. Poproś operatora o sprawdzenie Twojej linii pod kątem anomalii.
• W wielu krajach nieautoryzowana inwigilacja jest uznawana za przestępstwo. Przekaż organom ścigania posiadane dowody, takie jak rejestry połączeń, zachowane ustawienia przekierowań czy zrzuty ekranu, i poproś o przeprowadzenie dochodzenia.

Jak zabezpieczyć telefon przed podsłuchiwaniem w przyszłości

Gdy już odpowiednio oczyściłeś swój telefon, podjęcie kroków zapobiegawczych pomoże Ci zmniejszyć ryzyko przyszłych podsłuchów lub zainfekowania urządzenia oprogramowaniem szpiegującym.

Unikaj pobierania aplikacji z nieoficjalnych źródeł

Jednym z najczęstszych sposobów, w jaki spyware trafia na telefony, są aplikacje pobierane spoza zaufanych sklepów. Witryny innych firm często oferują aplikacje, które wyglądają na legalne, ale w rzeczywistości zawierają złośliwe oprogramowanie lub narzędzia śledzące.

W przeciwieństwie do Sklepu Google Play czy Apple App Store, strony te zazwyczaj pomijają rygorystyczne kontrole bezpieczeństwa, które mają na celu filtrowanie szkodliwych programów. Nawet aplikacje, które z pozoru wyglądają niewinnie, takie jak darmowe gry czy narzędzia ułatwiające pracę, mogą zawierać ukryte funkcje szpiegujące. Jeśli chcesz być bezpieczny, zawsze pobieraj programy z oficjalnych sklepów, a przed ich zainstalowaniem sprawdź ich autora, otrzymane oceny oraz wymagane uprawnienia.

Dowiedz się więcej: do zainstalowania złośliwych aplikacji mogą Cię skłonić oszukańcze reklamy napotkane w Internecie. Przeczytaj nasz szczegółowy przewodnik jak zatrzymać wyskakujące reklamy (pop-upy) na Androidzie.

Używaj programów antywirusowych, antyszpiegowskich oraz VPN

Instalacja zaufanej aplikacji bezpieczeństwa mobilnego to jeden z najskuteczniejszych sposobów na wykrycie i zablokowanie programów szpiegujących, zanim wyrządzą one jakiekolwiek szkody. Takie aplikacje skanują Twoje urządzenie w czasie rzeczywistym, ostrzegając przed podejrzanymi plikami, niebezpiecznymi linkami i ukrytym złośliwym oprogramowaniem.

Wiele z nich oferuje również funkcje takie jak bezpieczne przeglądanie, blokowanie połączeń i automatyczne usuwanie zagrożeń, co stanowi dodatkową warstwę ochrony uzupełniającą fabryczne zabezpieczenia telefonu.

Dla dodatkowej ochrony prywatności, zwłaszcza podczas korzystania z publicznych sieci Wi-Fi, weź pod uwagę skorzystanie z niezawodnej wirtualnej sieci prywatnej (virtual private network – VPN), takiej jak ExpressVPN. Szyfruje ona ruch internetowy, uniemożliwiając przechwycenie Twoich danych lub śledzenie Twojej aktywności online, nawet jeśli inne osoby mają dostęp do tej samej sieci.

Dowiedz się więcej: zapoznaj się z naszym kompletnym przewodnikiem po bezpieczeństwie mobilnym dla telefonów iPhone i Android.

Wyłączaj Bluetooth i lokalizację, gdy z nich nie korzystasz

Bluetooth i GPS mogą czasem zostać wykorzystane do śledzenia Twoich ruchów lub połączenia się z urządzeniem bez Twojej zgody. Wyłączaj je, gdy ich nie używasz, aby zmniejszyć ryzyko niepożądanego dostępu.

• W systemie Android: użyj menu Quick Settings (Szybkie ustawienia), aby wyłączyć narzędzia Bluetooth oraz Location (Lokalizacja).
  
• Na telefonie iPhone: możesz wyłączyć Bluetooth z poziomu Control Center (Centrum sterowania).
  

Uwaga: aby wyłączyć Location Services (Usługi lokalizacji) w systemie iOS, przejdź do Settings (Ustawienia) > Privacy & Security (Prywatność i ochrona) > Location Services (Usługi lokalizacji) i tam przesuń przełącznik, co zatrzyma ich działanie.